Thể đa bội là gì

Thể đa bội là gì

Đột biến đa bộiĐột biến đa bội là loại đột biến làm tăng bộ nhiễm sắc thể đơn bội (n) của loài lên một số nguyên lần lớn hơn 2. Loại đột biến này còn được gọi là đột biến tự đa bội. Cơ thể đa bội với bộ nhiễm sắc thể 3n được gọi là tam bội, với 4n được gọi là tứ bội, với 5n được gọi là ngũ bội … Trường hợp con lai khác loài chưa hai bộ nhiễm sắc thể đơn bội của hai loài khác nhau sau đó được đột biến làm tăng số…

Bạn đang xem: Thể đa bội là gì

*

Đột biến đa bộiĐột biến đa bội là loại đột biến làm tăng bộ nhiễm sắc thể đơn bội (n) củaloài lên một số nguyên lần lớn hơn 2. Loại đột biến này còn được gọi là độtbiến tự đa bội. Cơ thể đa bội với bộ nhiễm sắc thể 3n được gọi là tam bội, với4n được gọi là tứ bội, với 5n được gọi là ngũ bội … Trường hợp con lai khácloài chưa hai bộ nhiễm sắc thể đơn bội của hai loài khác nhau sau đó đượcđột biến làm tăng số lượng nhiễm sắc thể lên gấp đôi được gọi là thể dị đabội.1. Các cơ chế hình thành thể tự đa bội bao gồm:- Rối loạn quá trình phân li của cả bộ nhiễm sắc thể trong giảm phân ở cơ thể2n dẫn đến hình thành nên các giao tử 2n. Các giao tử này kết hợp với nhausẽ cho ra thể tứ bội 4n. Nếu giao tử 2n kết hợp với giao tử n sẽ cho ra thể tambội 3n.- Rối loạn quá trình phân li của cả bộ nhiễm sắc thể trong quá trình nguyênphân trong giai đoạn đầu của quá trình phát triển phôi của cây 2n cũng có thểtạo ra thể tứ bội. Bằng thực nghiệm, các nhà di truyền học dùng chất cônxixintác động lên đỉnh sinh trưởng của cây làm phá hủy thoi phân bào nên bộnhiễm sắc thể được nhân đôi nhưng không phân chia tế bào chất tạo nên cáctế bào 4n. Các tế bào 4n sau đó phân chia bình thường sẽ tạo nên cây hoặccành 4n.- Các cây tam bội (3n) cũng có thể được tạo ra bằng cách lai cây 4n với cây2n.- Thể dị đa bội thường xảy ra trong tự nhiên bằng cách hai loài cây có họhàng gần gũi lai với nhau tạo ra con lai. Con lai khác loài này về cơ bản là bấtthụ nhưng nếu tình cờ đột biến xảy ra làm cho toàn bộ số lượng nhiễm sắc thểcủa chúng được nhân đôi thì sẽ tọ ra được thể dị đa bội. Ví dụ, loài A có bộnhiễm sắc thể lưỡng bội là AA còn loài B có nhiễm sắc thể lưỡng bội là BB.Con lai khác loài có bộ nhiễm sắc thể AB. Khi tế bào lai nhân đôi các nhiễmsắc thể đều được nhân đôi nhưng tình cờ thoi phân bào không được tạo rakhiến các nhiễm sắc tử không phân li được và tế bào chất không được phânđôi sẽ tạo nên tế bào con có cấu trúc nhiễm sắc thể là AABB. Cơ thể có bộnhiễm sắc thể như vậy thực chất không phải là thể đa bội (theo kiểu tứ bội)mà thực chất là thể song lưỡng bội (chứa hai bộ NST lưỡng bội của hai loàikhác nhau).2.

Xem thêm: tiền bối là gì

Xem thêm: Nhân Khẩu Học Là Gì

Đặc điểm của thể đa bội- Thể đa bội thường có kích thước tế bào và cơ thể lớn hơn so với tế bào vàcơ thể lưỡng bội. Người ta nhận thấy có sự tương quan chặt chẽ giữa kíchthước tế bào và cơ thể sinh vật với mức độ đa bội. Tế bào tứ bội to hơn so vớitế bào lưỡng bội, tế bào bát bội (8n) to hơn tế bào tứ bội …- Thể tam bội thường bị bất thụ (không có khả năng sinh sản) còn thể tứ bộithường có khả năng sinh sản. Tuy nhiên, tùy theo từng loài, thể tứ bội cũngcó thể bị giảm khả năng sinh sản.Tại sao cây tam bội như cây chuối lại bị bất thụ (không có hạt) ?Bộ NST đơn bội (n) của cây chuối nhà là 11. Mỗi nhiễm sắc thể của câychuối đều có 3 chiếc. Trong giảm phân, 3 nhiễm sắc thể tương đồng hoặc làbắt chéo theo kiểu 3 cái một hoặc 2 nhiễm sắc thể bắt đôi với nhau tạo thểlưỡng trị, còn một nhiễm sắc thể không bắt đôi (thể đơn trị). Xác suất để mộtgiao tử nào đó chứa một nhiễm sắc thể số 1 là 1/2 và xác suất để một giao tửnào đó chứa 2 nhiễm sắc thể số 1 cũng bằng 1/2. Như vậy, xác suất để mộtgiao tử chứa toàn bộ bộ nhiễm sắc thể đơn bội sẽ bằng (1/2)11 và khi tự thụphấn, xác suất để các giao tử loại này kết hợp với nhau cho ra hạt 2n sẽ bằng(1/2)11 x (1/2)11. Xác suất này là rất nhỏ nên cây chuối tam bội hầu như khôngbao giờ có hạt. Các giao tử chứa bộ nhiễm sắc thể bất thường, ví dụ có mộtNST số 1 với 2 nhiễm sắc thể số 5 … sẽ bị mất cân bằng gen và thường khôngcó khả năng thụ tinh.- Đột biến đa bội thể thường hay gặp ở các loài thực vật hơn là động vật. Cácloài thực vật có khả năng chống chịu tốt hơn với đột biến đa bội. Các nghiêncứu cho thấy khoảng 75% số loài thực vật có hoa là đa bội và cơ chế hìnhthành loài bằng con đường đa bội hóa hoặc lai xa kèm đa bội hóa là khá phổbiến ở giới Thực vật.Một số loài động vật bậc cao như thằn lằn, kì giông, cá hồi cũng là nhữngloài đa bội. Một số loài động vật đa bội như thằn lằn sinh sản bằng hình thứctrinh sản (trứng phát triển không thông qua thụ tinh). Một số loài động vật đabội vẫ có khả năng sinh sản hữu tính. Gần đây các nhà khoa học cũng đã pháthiện ra một loài động vật có vú tứ bội là loài chuột có tên khoa họclà Tympanoctomys barrerae ở Chi Lê. Đột biến đa bội thể có vai trò rất quantrọng trong quá trình hình thành loài mới ở các loài thực vật có hoa.

Chuyên mục: Hỏi Đáp

=> Xem thêm: Tin tức tổng hợp tại Chobball

Comments are closed.